![]() Gerard Cio¸ek, Tatra Mountains, Poland, mid 1950s, by an unknown photographer. See also other photographs. |
Gerard Antoni Cio¸ek was born on 24 September 1909 in Wyýnica (aka Vyzhnytsia, Wischnitza, Wiznitz), a small town in Bukovina territory of the Austro-Hungarian empire (now Western Ukraine). His Polish parents, Adolf and Ludwika (nee Melz, aka Meltz), were landless, impoverished nobility (i.e. landless 'szlachta') from Galicia and Bukovina. His father was an official at the Austrian Tax Office, first in Kuty, then in nearby Wyýnica, in the Carpathian ranges. Following the end of World War I, and the collapse of the Austro-Hungarian empire, Wyznica was incorporated in 1918 into Romania. Consequently, in 1921, the Cio¸eks and their children: Gerard and Irma (b. 1911), left Bukovina for the newly established Republic of Poland, and settled in the southern city of Lublin. There Gerard attended school, joined the local Boy Scouts section ("Harcerstwo"), and practiced sport (track and field, kayaking, skiing, and hikes in the Carpathian mountains). In 1929, on graduating from the Stanis¸aw Staszic Gymnasium in Lublin, Gerard Cio¸ek embarked on tertiary studies in the country's capital, Warszawa. Initially he intended to take up drawing and painting (especially 'en plein air' watercolours and oils) at the Warszawska Akademia Sztuk Pi«knych (Warsaw Academy of Fine Arts). Eventually, however, he chose to study architecture at the Politechnika Warszawska (P.W.) (Warsaw Technical University). Architecture, in his view, was an ideal discipline as it enabled equal interaction with art, nature, and people. From 1934 onwards Gerard Cio¸ek was an Assistant to professor Oskar Sosnowski (1880-1939) of the Dept. of Polish Architecture and History of Art, School of Architecture, Politechnika Warszawska, a man under whom he deepened his studies on Polish folk architecture, and the conservation of architectural heritage. |
Around 1937 he developed an interest in the history and design of parks and gardens. He was also interested in town-planning, regional planning, and in the harmony between human settlements and their fragile ecologies.
In June 1939 he married Regina (1917-2005), daughter of Tadeusz Najder (d. 1920) and Emilia Pollak (d. 1920), members of an extensive family of landowners, sugar refinery engineers, industrialists, doctors, lawyers, diplomats and businessmen from Kiev and south-western Ukraine, which was then part of the Russian empire. The family, over the preceding decades, brought together Polish, Austrian, German, Czech, Latvian, Moldavian, and Armenian heritage. The family and its world became almost completely annihilated during the Bolshevik Revolution of the 1917, and the subsequent Civil War in Russia.
In September 1939, during World War II, Gerard Cio¸ek served in the Polish Army as a Second Lieutenant (2Lt) in an air-defence unit in Wilno. Between 1940-1944, during the Nazi and Soviet occupation, he lived in German-held Warszawa. There he joined in May 1940 the Armia Krajowa (Polish Home Army). For most of the time he served in the Wojskowe Biuro Historyczne (WBH) of Biuro Informacji i Propagandy (BiP), Komenda Gl—wna Zwiazku Walki Zbrojnej Ð Armii Krajowej (KG ZWZ Ð AK). For his pseudonym, while in the Resistance, he chose 'Biala': his clan's ancient battle-cry. At the same time he was a lecturer in architecture and town planning at the underground (i.e. proscribed by the Nazis) Politechnika Warszawska. In March 1944 he obtained a doctorate from that university for his research on the effect of the physical environment on the forms of villages and folk architecture in Poland, Belarus and Ukraine. In August-September 1944 he took part in the Warsaw Uprising, serving as the head of the cartography section, Warsaw District Command, ZWZ Ð AK. Additionally Gerard Cio¸ek was charged with organisation of civil defence of the Biblioteka Ordynacji KrasiÄskich holdings (a priceless collection of old books, maps and manuscripts) at 9 Ok—lnik Street, Powiæle. He also took part in technical preparations for the battle for the SS-held PASTa skyscraper, Srodmiescie. Following the defeat of the uprising he was interned in German POW camps: Stalag XI-B camps in Bergen Belsen, Lower Saxony; Oflag II-D camp in Grossborn, Pomerania; Stalag XB camp in Sandbostel, Lower Saxony and, finally, Oflag X-C camp (Luebeck/Bad Schwartau), Schleswig-Holstein. After the end of WWII in Europe, and a brief service with the Polish 1st Independent Parachute Brigade (SBS) stationed in in the area of Meppen and Bersenbruck in Lower Saxony, he returned to war-devastated Poland in December 1945. He was reunited with his wife and the first their three children, Krzysztof Oskar (1940-1953) in Olsztyn.
In February 1946 the family returned to Warszawa. Between 1946 and his death in 1966 Gerard Cio¸ek was a lecturer at the School of Architecture at the Politechnika Warszawska. In 1946 he headed the Nature Conservation and National Culture Preservation division of the Ministry of Culture and Arts. From 1948 onwards he was also professor of Urban Planning and Landscape Design at the Politechnika Krakowska (Krak—w Technical University). In the early 1950s he designed (together with Anna Gorska, Jan Olaf Chmielewski, Andrzej/J«drzej Czarniak i Jerzy MokrzyÄski) a tourist chalet in the Tatra Mountains, the 'Schronisko G—rskie PTTK w Dolinie Pi«ciu Staw—w Polskich' (opened in 1954).
During those 20 years of work in Krak—w and Warsaw he taught students at both universities, supervised some 14 PhD dissertations, worked on the reconstruction of over 100 historical parks in Poland (including the monumental parks of Arkadia, Baran—w Sandomierski, Krasiczyn, Lubart—w, Niebor—w, Rogalin, and above all, of the Royal Park in Wilan—w), was a member of the State Council for the Nature Conservation (Panstwowa Rada Ochrony Przyrody, PROP), as well as served on the Boards of Directors of the Tatra Mountains National Park (TPN), and of the Pieniny Mountains National Park (PPN), and wrote 115 research papers, articles and books. He is best known for his ground-breaking work: Ogrody Polskie (Gardens of Poland), published in 1954. In 1958 his manifold achievements in teaching, research, design, conservation, and planning were awarded the Knight's Cross of the Order of Polonia Restituta
(Krzyz Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski). A few years years later, in 1965 he embarked on two of his largest projects yet: a history of monastic architecture in Poland over the past 1,000 years; and an encyclopaedia of world gardens and garden design. However, he died the next year, without ever completing the work. These, and other unpublished research materials have been catalogued and archived as the Teki Ciolka (Cio¸ek Files) at the Krajowy Oærodek Badan i Dokumentacji Zabytkow (KOBIDZ) (National Heritage Research and Documentation Centre), now Narodowy Instytut Dziedzictwa (NID) (National Heritage Board of Poland) in Warszawa.
Gerard Antoni Cio¸ek died on February 15, 1966 while skiing in the Tatra Mountains, in Zakopane, Poland. He was survived by his wife Regina, and by their two younger sons, Tadeusz Maciej (since 1972, T. Matthew) (b. 1947) - an anthropologist and information architect, and Tomasz Pawe¸ (b. 1949) - an architect and designer. Gerard Cio¸ek's grave (# 93-IV-9) is situated at the Old Powˆzki Cemetery, Warszawa.
On 27 January 1989 Zarzad G¸owny Stowarzyszenia Konserwatorow Zabytkow (The Office of the Association of Conservators of National Monuments) (SKZ) in Warszawa established the "Nagroda im Gerarda Ciolka" (Gerard Cio¸ek Prize) to be awarded biennially (from 1990 onwards) to persons with outstanding achievements in the field of conservation and protection of monuments of nature, culture, and history.
The Prize medal's obverse (L) and reverse (R) The Prize's winners: 1989 - mgr. Wanda Genga, Krak—w. 1990 - No Prize has been awarded this year. 1992 - No Prize has been awarded this year. 1994 - prof. dr Janusz Bogdanowski, Krak—w. 1996 - prof. dr Longin Majdecki, Warszawa. 1998 - mgr. Maria Majka, Krak—w. 2000 - dr. Andrzej Micha¸owski, Kielce & Warszawa. 2002 - p r o f . d r h a b . i n z . a r c h . Aleksander Böhm, Krak—w. 2004 - d r h a b . i n z . a r c h . Zbigniew Myczkowski, Krak—w. 2006 - No Prize has been awarded this year. 2008 - No Prize has been awarded this year. 2010 - m g r. i n ý. P i o t r W i l a n o w s k i , Rogalin. 2012 - No Prize has been awarded this year. 2014 - prof. dr hab. inz. arch. Anna Mitkowska, Krak—w. 2016 - No Prize has been awarded this year. 2018 - prof. dr hab. inz. arch. Maria üuczyÄska-Bruzda, Krak—w. 2020 - mgr. Roman Marcinek, Krak—w. 2022 - dr. J—zef Partyka, Ojc—w & Krak—w. 2024 - Paweł Jaskanis, Wilan—w/Warszawa. Dalsze drobne poprawki i uzupe¸nienia / further minor corrections and additions 12/03/2000-21/08/2024 |
O GERARDZIE CIOüKU (1909-1966) - W 50 ROCZNIC¢ åMIERCI
[Poniższy tekst (T.M. Ciołek 2016) został użyty z drobnymi modifikacjami i uzupełnieniami [w:] Tadeusz Maciej Ciołek,
Gerard Ciołek i przyjaciele: Kalendarium życia i pracy 25 pasterzy krajobrazu i
zabytków [Gerard Ciołek and friends: A timeline of life and work of 25 shepherds of landscape and
monuments]. Kraków: Wydawnictwa Politechniki Krakowskiej, 2019. Dwa tomy, razem 800 stron druku, ISBN 978-83-65991-79-9 (a book in Polish).
Rozdział 1, Gerard Ciołek oraz jego przyjaciele i koledzy (s. 37-42)]
Gerard Antoni Cio¸ek - architekt, urbanista, badacz budownictwa ludowego, projektant skansen—w, historyk sztuki, konserwator zabytk—w i krajobrazu, historyk i planista ogrod—w oraz rzecznik ochrony przyrody - urodzi¸ si« 24 IX 1909 w Wyýnicy, Wschodnie Karpaty, Austro-W«gierska Bukowina; zmar¸ 15 II 1966 w Tatrach, Zakopane.
G.C. by¸ synem lokalnego urz«dnika skarbowego, rodem z ubogiej sandomierskiej szlachty przyby¸ej z rosyjskiego zaboru na austriackˆ Bukowin« ok. 1831 r. po upadku powstania listopadowego.
Polskˆ szko¸« powszechnˆ G.C. skoÄczy¸ w Wyýnicy. Potem uczy¸ si« w rumuÄskich Czerniowcach, a nast«pnie (od 1921) w Polsce, w Gimnazjum im. St. Staszica w Lublinie. Tam wær—d bliskich koleg—w szkolnych znalezli si« takýe przyszli architekci Stefan du Chateau (1908-1999) i Czes¸aw Gawdzik (1910Ð1993) oraz fotografowie Edward Hartwig (1909-2003) i Feliks Kaczanowski (1909Ð1984). W latach 1922-1929 G.C. by¸ harcerzem 1 Lubelskiej DH, "B¸«kitnej Jedynki", w kt—rej to w 1928 pe¸ni¸ funkcje przybocznego druýynowego.
Poczˆtkowo planowa¸ studia malarskie na ASP w Warszawie, kt—re chcia¸ uzupe¸ni� dodatkowym wyjazdem do Wiednia lub Paryýa; jesieniˆ 1929 mia¸ w Lublinie wystaw« swych akwarel i olejnych prac z pleneru - g—rskie krajobrazy. Jednakowoý po maturze w 1929 podjˆ¸ studia na Wydziale Architektury na Politechnice Warszawskiej.Ê
W sierpniu 1933 po rocznym kursie dla podchorˆýych w 13 Kresowej Dywizji Piechoty, R—wne, Wo¸yÄ, otrzyma¸ stopieÄ Podporucznika Rezerwy.
W latach 1934-1939 podjˆ¸ bezp¸atne obowiˆzki wpierw asystenta a nast«pnie instruktora (pomocniczego pracownika) u prof. Oskara Sosnowskiego (1880-1939), Zak¸ad Architektury Polskiej i Historii Sztuki (ZAP), Wydzia¸ Architektury PW. Tamýe od 1937, juý jako starszy asystent, rozpoczˆ¸ samodzielne badania w ramach æwieýo za¸oýonego Studium Architektury Ogrodowej. W ZAP PW jego mentorami i kolegami byli: O. Sosnowski, Piotr BiegaÄski, Zbigniew Dmochowski, Andrzej DomaÄski, Bohdan Guerquin, Stanis¸aw Herbst, Witold Kieszkowski, Witold Krassowski, Maria Markiewicz, Franciszek Piaæcik, Micha¸ Walicki oraz Jan Zachwatowicz.
W czasie studi—w by¸ cz¸onkiem Akademickiego Zwiˆzku Sportowego (lekkoatletyka, narciarstwo i ýeglarstwo). Od 1931 by¸ cz¸onkiem Polskiego Towarzystwa TatrzaÄskiego (PTT), a od p—znych lat 1930tych naleýa¸ do Towarzystwa Opieki nad Zabytkami Przesz¸oæci (TOnZP) i Polskiego Towarzystwa Krajoznawczego (PTK), a od grudnia 1950, do PTTK.
W maju 1936 G.C. ukoÄczy¸ studia i otrzyma¸ stopieÄ inýyniera architekta na podstawie pracy dyplomowej "Projekt parku rozrywek kulturalnych i wypoczynku" przygotowanej pod nadzorem prof. Franciszka Krzywdy-Polkowskiego (1881-1949). W 1936 wstˆpi¸ do Stowarzyszenie Architekt—w RP (SARP) oraz Towarzystwa Urbanist—w Polskich (TUP).
Jako stypendysta Funduszu Kultury Narodowej G.C. w 1937 i 1938 odby¸ podr—ýe naukowe (zasady kszta¸towania park—w i krajobraz—w) do Finlandii, Szwecji, Norwegii, Danii, Niemiec i Austrii. W czerwcu 1939 r. poælubi¸ Regin« Najder, pochodzˆcˆ z rodziny ziemiaÄskiej z Zachodniej Ukrainy i Wo¸ynia. We wrzeæniu 1939 roku jako dow—dca plutonu ckm, 6 Pu¸k Piechoty, s¸uýy¸ w obronie przeciwlotniczej Wilna. Po przegranej kampanii i unikni«ciu niewoli w sowieckich obozach wr—ci¸ pieszo okr«ýnˆ drogˆ (ok. 600 km) - via Druskienniki i Kowel - do Lwowa (tam odnalaz¸ swˆ ýon«, Regin«), by w styczniu 1940 (nocˆ, po lodzie, pod obstrza¸em przez patrol NKWD, przez sowiecko-niemieckˆ granic« na Bugu) - via Krasnystaw i Lublin - dotrze� wczesnˆ wiosnˆ 1940 do okupowanej Warszawy.
Tam przez nast«pne 53 miesiˆce (wiosna 1940-lato 1944) G.C. bra¸ udzia¸ w pracy naukowej (jako asystent w tajnym Zak¸adzie Architektury Polskiej WA, prowadzonym - po æmierci (1939) prof. Sosnowskiego - przez J. Zachwatowicza) i w nauczaniu na Tajnej Politechnice Warszawskiej prowadzonej przez Rektora prof. Kazimierza Drewnowskiego (1881-1952). G.C. pracowa¸ w tym celu w czterech warszawskich ærednich szko¸ach technicznych (konspiracyjnie akredytowanych przy WA PW) jako wyk¸adowca technik budowlanych, zasad kompozycji i projektowania ogrod—w, urbanistyki miast i wsi oraz metod inwentaryzacji i konserwacji zabytk—w. Innymi wyk¸adowcami tajnego Wydzia¸u Architektury byli Piotr BiegaÄski, Aleksander Bojemski, Stefan Bry¸a, Urszula i Adolf Ciborowscy, Bohdan Guerquin, Romuald Gutt, Stanis¸aw Herbst, Zygmunt KamiÄski, Franciszek Krzywda-Polkowski, Marian Lalewicz, Kazimierz Marczewski, Zdzis¸aw MˆczeÄski, Maciej Nowicki, Wojciech Onitzch, Franciszek Piaæcik, Bohdan Pniewski, Wenczes¸aw Poniý, Rudolf åmia¸owski, Rudolf åwierczyÄski, Tadeusz To¸wiÄski, Gustaw TrzciÄski, Kazimierz Wejchert oraz Jan Zachwatowicz.
W kwietniu 1940 urodzi¸ si« jego pierwszy syn, Krzysztof Oskar (1940-1953). W maju 1940 G.C. wstˆpi¸ do konspiracji. Do 1944 r. s¸uýy¸ (pod dow—dztwem Stanis¸awa P¸oskiego) jako analityk i archiwista w Wojskowym Biurze Historycznym (WBH), Biuro Informacji i Propagandy, Komenda G¸—wna Zwiˆzku Walki Zbrojnej Ð Armii Krajowej (BIP KG ZWZ Ð AK). W marcu 1944 roku G.C. obroni¸ na PW prac« doktorskˆ pt. "Regiony budownictwa wiejskiego w Polsce" napisanˆ pod kierunkiem prof. Tadeusza To¸wiÄskiego (1887-1951). Referentem rozprawy doktorskiej by¸ Jan Zachwatowicz, a egzaminatorami prof. Marian Lalewicz i prof. Bohdan Pniewski.
W kwietniu 1944 KG AK mianowa¸a G.C. dow—dcˆ obrony (i ochrony) budynku Biblioteki Ordynacji KrasiÄskich BOK, ul. Ok—lnik 9, Powiæle zawierajˆcym bezcenne dla kultury europejskiej i polskiej zbiory archiwalne, graficzne i biblioteczne. W sierpniu-pazdzierniku 1944 G.C. (ps. "Bia¸a) walczy¸ w Powstaniu Warszawskim. Opr—cz codziennej odpowiedzialnoæci za bezpieczeÄstwo ¸atwopalnych zbior—w BOK, G.C. pe¸ni¸ funkcj« szefa Referatu Kartograficznego, III Wydzia¸ Operacyjny, Okr«g Warszawski AK. Tam, w pierwszym tygodniu sierpnia G.C. wraz z podkomendnymi - iný. Mariˆ-Tadeuszem Gancarczykiem (ps. "Maryæ"), iný. Stanis¸awem Kolendo, dr. iný. Kazimierzem Wejchertem (ps. "Kit") oraz plut. Kazimierzem Raczko (ps. "Karp") - opracowa¸ dla Warszawy dwu-obszarowy (dla teren—w na p—lnoc i po¸udnie od prawie nie-przekraczalnych Alei Jerozolimskich) plan ¸ˆcznoæci dowodzenia (linia telefoniczna, goÄcy) i transportu (oddzia¸y powstaÄcze, ranni, cywilni specjaliæci i materia¸y) w oparciu o labirynt kana¸—w kanalizacyjnych i burzowc—w ¸ˆczˆcych Mokot—w, år—dmieæcie, Stare Miasto i ûoliborz. Plan ten natychmiast zosta¸ wdroýony w ýycie. Nast«pnie, wraz z swym zespo¸em, G.C. kreæli¸ codzienne mapy sytuacyjne oraz uczestniczy¸ (pod kierunkiem Jana Zachwatowicza) w akcji zabezpieczania opuszczonego w zbombardowanych budynkach mieszkalnych ruchomego dziedzictwa kulturowego.
G.C. (awansowany na porucznika) po upadku powstania w pazdzierniku 1944 zosta¸ wywieziony wraz innymi powstaÄcami do obozu jenieckiego w Bergen-Belsen (Stalag XI-B), Dolna Saksonia. W Bergen-Belsen G.C. kontynuowa¸ prac« nad rozpocz«tym jeszcze w 1943 r«kopisem pt. "Teoria kompozycji ogrodowej". Tamýe, uýywajˆc papier odzyskany z makulatury, rozpoczˆ¸ prac« nad dwoma innymi studiami. W styczniu 1945 internowani AKowcy zostali przewiezieni pociˆgami na Pomorze, do Grossborn (Oflag II-D), z kt—rego to obozu w par« dni p—zniej, niespodziewanie, w obliczu ofensywy Armii Czerwonej, rozpocz«li w 20 stopniowych mrozach forsowny pieszy marsz (styczeÄ-marzec, ok. 600 km) na zach—d, wpierw do Sandbostel (Stalag X-B), Dolna Saksonia, a w kwietniu dalej pieszo, surrealistycznie kr«tˆ drogˆ (dodatkowo ok. 140 km) do pobliskiej Lubeki/Bad Schwartau (Oflag X-C), Szlezwik-Holsztyn.
Po wyzwoleniu Oflagu przez wojska brytyjskie (2 maja 1945) G.C. opracowa¸ plany zagospodarowania kwatery z 250-300 polskimi wojennymi grobami (sekcja D) na cmentarzu Vorwerk w Lubece, podjˆ¸ wsp—¸prac« z uwolnionym z Dachau rektorem K. Drewnowskim przy otworzeniu finansowanego przez Polskie Si¸y Zbrojne na Zachodzie belgijskiego Oærodka Wyýszych Studi—w Polskich (OWSP) w Brukseli, i wstˆpi¸ (koniec lata 1945) w szeregi polskiej 1szej Samodzielnej Brygady Spadochronowej (1SBS). Tam, jako kontraktowy wyk¸adowca zaprojektowa¸ i poprowadzi¸ w Bramsche (k. Lingen/Ems) (Dolna Saksonia) 2 miesi«czny kurs zawodowy dla ýo¸nierzy w zakresie technik budowlanych i konstrukcyjnych.
Po ukoÄczeniu tych obowiˆzk—w G.C. wr—ci¸ do kraju w grudniu 1945 roku. Od stycznia 1946 pracowa¸ na stanowiskach architekta w Biurze Odbudowy Stolicy (BOS), a nast«pnie konserwatora, rzeczoznawcy i radcy ministra w zakresie planowania teren—w zielonych, Wydzia¸ Ochrony årodowiska i Swojszczyzny, Naczelna Dyrekcja Muze—w i Ochrony Zabytk—w, Ministerstwo Kultury i Sztuki i jednoczeænie, adiunkta w Katedrze Architektury Ogrod—w, Katedra i Zak¸ad Urbanistyki, WA PW. W 1946 r. zosta¸ cz¸onkiem Zwiˆzku Historyk—w Sztuki i Kultury (ZHSK)/ p—zniej Stowarzyszenie Historyk—w Sztuki (SHS). W 1947 urodzi¸ si« jego drugi syn, Tadeusz Maciej, a w 1949, syn trzeci - Tomasz Pawe¸.
W 1948 r., w zwiˆzku z rosnˆcym upolitycznieniem warszawskich ærodowisk urbanistycznych i architektonicznych, G.C., za zaproszeniem prof. To¸wiÄskiego, przeni—s¸ wi«kszoæ� swego zawodowego ýycia do Krakowa. Tam we wrzeæniu 1948 roku podjˆ¸ obowiˆzki zast«pcy Profesora i Kierownika Katedry Planowania Wst«pnego, nast«pnie, po æmierci prof. To¸wiÄskiego w 1951 r., profesora i kierownika Katedry Planowania Przestrzennego (formalnie od wrzeænia 1953), a od pazdziernika 1963 r. Katedry Planowania Krajobrazu i Teren—w Zielonych na Wydziale Architektury (1945-1954 AGH; od 1954, Politechnika Krakowska). W 1954 zosta¸ mianowany Profesorem Nadzwyczajnym, a w 1965 Profesorem Zwyczajnym tejýe Politechniki. Od 1955 by¸ cz¸onkiem Rady TatrzaÄskiego Parku Narodowego (TPN) oraz Rady PieniÄskiego Parku Narodowego (PPN), a od 1957 cz¸onkiem Komitetu Zagospodarowania Ziem G—rskich PAN.
W nadziei na ewentualny powr—t do Warszawy G.C. przez 17 lat sprawiedliwie dzieli¸ sw—j czas mi«dzy obowiˆzkami w Krakowie, Tatrach i Pieninach a rodzinnym domem i pracˆ zawodowˆ w stolicy.
W Warszawie G.C. prowadzi¸ wyk¸ady zlecone na temat planowania i ochrony krajobrazu, a takýe na temat teorii i zasad kompozycji/projektowania ogrod—w jako kontraktowy wyk¸adowca (1948-1965) na Wydziale Architektury PW oraz (1948-1959) na Wydziale Ogrodnictwa, p—zniej w Katedrze Projektowania Teren—w Zieleni, Szko¸a G¸—wnej Gospodarstwa Wiejskiego SGGW. W obydwu metropoliach G.C. kontynuowa¸ badania w zakresie historii i teorii ogrod—w, budownictwa wiejskiego, konserwacji zabytk—w, planowania i kszta¸towania krajobrazu oraz ochrony przyrody. W 1957, jako stypendysta Ministerstwa Szkolnictwa Wyzszego, wyjecha¸ na 2 miesi«cznˆ wycieczk« naukowa (zasady kszta¸towania park—w i teren—w zielonych) do Austrii, Szwajcarii, Francji i W¸och; w 1959 wraz z ýonˆ na na prywatnie finansowanˆ wycieczk« naukowˆ (muzea i architektura antyku) do W«gier, Rumunii, Bulgarii, Turcji, Grecji i Austrii; a w 1962, zn—w jako stypendysta Ministerstwa Szkolnictwa Wyýszego, na 5 tygodniowˆ wycieczk« naukowˆ do Moskwy i Leningradu (Rosja), Erewania (Armenia), Tbilisi (Gruzja), Suchumi (Abhazja), Soczi, Odessy, Kijowa, Zofi—wki i Lwowa (Ukraina).
W latach 1936-1965 G.C. przygotowa¸ ponad 100 analiz, plan—w i projekt—w (w tym dla rekonstrukcji parkowych za¸oýeÄ takich jak Arkadia, Baran—w, Choroszcza, Koz¸—wka, Krasiczyn, Kr—likarnia w Warszawie, üaÄcut, Lubart—w, Niebor—w, Ogr—d Uniwersytecki w Warszawie, Pa¸ac RaczyÄskich w Warszawie, Prezydium Rady Ministr—w w Warszawie, Pszczyna, Pu¸awy, Rogalin i Wilan—w). W latach 1938-1984 G.C. opublikowa¸ 114 prac, w tym m.in. "Ogrody polskie" (1954), "Zarys historii kompozycji ogrodowej w Polsce" (1955), "Zasady ochrony i kszta¸towania krajobrazu" (1963), G.C. wraz z A. LiczbiÄskim i S. Mi¸oszewskim "Rejestr ogrod—w polskich - Z dziej—w kartografii ogrod—w" (1965), oraz poæmiertnie (G.C. wraz z W. Plapisem) "Materia¸y do s¸ownika tworc—w ogrod—w polskich" (1968) i wreszcie, "Regionalizm w budownictwie wiejskim w Polsce" (1984).
S p uæc i z n a p o G.C. zgromadzona w 1968 r. w tzw. "Tekach Cio¸ka" przez Oærodek Dokumentacji Zabytk—w / obecny Narodowy Instytut Dziedzictwa (NID) w Warszawie o b e j m u j e ponad 8 500 teczek n.t. indywidualnych obiekt—w parkowych w obecnej jak i historycznej Polsce (kaýda teczka z wyciˆgami bibliograficznymi i archiwalnymi oraz zwiˆzanymi m a t e r i a¸ami i k o n o g r a f i c z n ymi ); 7 2 0 0 plan—w i rysunk—w za¸oýeÄ ogrodowych ; k s i «g o z b i —r s p e c j a l i s t y c z n y (5 8 0 w o l u m i n—w ) o r a z z b i —r o k o ¸o 6 5 0 0 fotograficznych n e g a t y w—w . Ca¸oæ� znajduje si« na ponad 16.5 mb. p—¸ek.
W lutym 1966 r, po otrzymaniu w szpitalu w Warszawie diagnozy ci«ýkiej (ale operowalnej) choroby serca, G.C. pojecha¸ na odpoczynek i narty do Zakopanego. We wtorek 15 lutego 1966 przy drugim tego dnia zjezdzie z Kasprowego Wierchu, zmar¸ na szlaku narciarskim Hala Gˆsienicowa-Kuznice. Gerard Cio¸ek jest pochowany w Warszawie, na Starych Powˆzkach - gr—b 4, rzˆd 9, w kwaterze 93. W uroczystoæciach pogrzebowych G.C. wzi«¸o udzia¸ oko¸o p—¸ tysiˆca os—b przyby¸ych ze wszystkich stron Polski.
WYBRANA LITERATURA:
Polski dokument napisany / Polish text written - 16/03/2016; Angielski tekst dodany / English translation added - 24/1/2018; Dalsze drobne poprawki w obydwu (PL & EN) dokumentach / further minor corrections to both (PL & EN) documents - 04/11/2016-14/09/2018. Translation (c) by Stefan Sikora, 24 Jan 2018. |